Một đêm sương lạnh và vầng thái dương huyễn hoặc
Có những cuốn sách bạn gập lại rồi để đó, nhưng cũng có những trang viết như một lưỡi dao vô hình, lặng lẽ khứa vào tâm trí bạn một vết thương không bao giờ rỉ máu, chỉ để lại cảm giác buốt nhói mỗi khi gió lạnh ùa về. Đêm qua, khi thành phố đã chìm vào giấc ngủ miên man dưới lớp sương mù đặc quánh, tôi ngồi lặng lẽ bên khung cửa sổ, tay vẫn giữ chặt cuốn Bạch dạ hành. Không gian tĩnh mịch đến mức tôi có thể nghe thấy tiếng nhịp tim mình đập từng hồi nặng trĩu. Cảm giác ớn lạnh không đến từ cơn gió đầu đông đang len lỏi qua khe cửa, mà tỏa ra từ chính những dòng chữ sắc lạnh, vô hồn nhưng lại chất chứa một bể sầu bi thảm của Higashino Keigo.
Bạn đã bao giờ thử tưởng tượng cảm giác phải bước đi mãi mãi trong một đêm đen không có điểm dừng, nơi ánh sáng duy nhất dẫn đường chỉ là một vầng thái dương giả tạo được cắt dán từ những mảnh giấy vụn vỡ? Đó chính là thế giới mà tôi đã bị cuốn vào, một thế giới ngột ngạt, tăm tối, nơi những đứa trẻ bị tước đoạt linh hồn phải tự mình bám víu lấy nhau để sinh tồn. Đọc Bạch dạ hành, tôi không tìm thấy sự giải thoát, chỉ thấy mình đang chới với giữa một đại dương của những mưu toan và tội ác, nơi tình yêu hiện hình dưới một nhân dạng méo mó và xót xa đến tột cùng.
Tiếng vọng từ ống thông gió và những mầm cây tàn úa giữa vực sâu
Mọi bi kịch vĩ đại thường bắt đầu từ những góc khuất tăm tối nhất của kiếp nhân sinh. Hình tượng chiếc ống thông gió trong tòa nhà bỏ hoang không chỉ là bối cảnh của một vụ án mạng, mà nó chính là nấm mồ chôn cất sự ngây thơ của hai đứa trẻ: Ryouji và Yukiho. Trong cái không gian chật hẹp, tối tăm và đầy bụi bặm ấy, linh hồn của chúng đã bị nghiền nát bởi chính những kẻ mang danh nghĩa người lớn. Higashino Keigo đã vô cùng tinh tế khi sử dụng bóng tối như một chất xúc tác, biến nó thành lớp da thứ hai bao bọc lấy cuộc đời của hai nhân vật chính.
Từ khoảnh khắc tội ác đầu tiên được gieo mầm, Ryouji và Yukiho đã không còn là con người thuộc về thế giới ánh sáng. Chúng trở thành những mầm cây mọc dưới đáy vực sâu, không có ánh mặt trời để quang hợp, buộc phải hút lấy nhựa sống từ chính sự tàn nhẫn của cuộc đời để vươn lên. Sự cộng sinh của họ trong Bạch dạ hành không phải là một cái nắm tay dạo bước dưới thanh thiên bạch nhật, mà là sự đồng điệu của hai bóng ma lẩn khuất. Một kẻ nguyện làm chiếc bóng chìm sâu vào vũng lầy tội lỗi để dọn đường, kẻ kia khoác lên mình lớp vỏ bọc hoàn mỹ, rực rỡ bước đi dưới ánh sáng rực rỡ của “mặt trời giả”.
Lưỡi kéo cắt giấy và nghệ thuật của sự tàn nhẫn
Nếu bạn đã từng say mê văn phong của Higashino Keigo, bạn sẽ nhận ra ông là một bậc thầy trong việc điêu khắc tâm lý con người bằng những ngôn từ tằn tiện nhất. Hình ảnh Ryouji với chiếc kéo cắt giấy miệt mài tạo ra những hình thù tuyệt đẹp là một ẩn dụ đầy ám ảnh. Chiếc kéo ấy cắt đứt những tờ giấy vô tri, hay đang cắt đứt chính những rường mối đạo đức, những sinh mạng cản lối Yukiho? Sự sắc lạnh của lưỡi kéo cũng chính là sự lạnh lùng trong ngòi bút của Higashino Keigo. Ông không phán xét, không xót thương, chỉ bày ra trước mắt bạn một bàn cờ người nghiệt ngã.
Sự hy sinh câm lặng và tuyệt vọng này làm tôi bất chợt nhớ đến thứ tình yêu cuồng tín, đánh đổi cả nhân dạng và linh hồn trong Phía sau nghi can X. Cả hai tác phẩm đều là những đỉnh cao của Higashino Keigo, nơi tình yêu không được đo bằng những nụ hôn hay lời thề non hẹn biển, mà được đong đếm bằng lượng máu đã đổ xuống, bằng những tội ác được che đậy hoàn hảo đến mức khiến người ta phải rùng mình rơi lệ.
Cái bóng dưới ánh mặt trời giả tạo và khát vọng làm người
Xuyên suốt gần một ngàn trang sách của Bạch dạ hành, có một nghịch lý khiến trái tim tôi quặn thắt: Ryouji và Yukiho chưa từng một lần xuất hiện cùng nhau, chưa từng trao nhau một ánh mắt hay một câu nói trực tiếp nào. Thế nhưng, sợi dây liên kết giữa họ lại bền chặt hơn bất kỳ thứ tình cảm trần tục nào khác. Đó là một sự gắn kết ma quái, nơi hơi thở của người này là nhịp đập của người kia.
Yukiho rực rỡ, kiêu sa, bước lên những nấc thang của danh vọng như một bà hoàng. Nhưng ẩn sâu dưới lớp lụa là đắt tiền ấy là một tâm hồn đã chết, một đôi mắt “không mang vẻ ngây thơ của trẻ con”. Ryouji lại chọn cách lùi sâu vào bóng tối, trở thành một bóng ma không gốc gác, không tương lai. Khát vọng lớn nhất của Ryouji chỉ đơn giản là “được nắm tay nhau đi dưới mặt trời”. Một ước mơ nhỏ bé, bình dị với bất kỳ ai, nhưng lại là một ảo vọng xa xỉ với những kẻ đã trót nhuốm chàm. Khác với nỗi buồn mang mác, mông lung của tuổi trẻ lạc lối trong Rừng Na Uy, nỗi đau trong Bạch dạ hành là một khối u ác tính, gặm nhấm và tàn phá mọi tế bào của sự thiện lương, ép con người ta phải trở thành ác quỷ để bảo vệ chút ánh sáng mong manh cuối cùng.
“Bầu trời của tôi không có mặt trời, chỉ toàn là bóng tối, nhưng không hề tối tăm, vì có thứ khác thay thế cho mặt trời. Dù không được sáng như mặt trời, nhưng đối với tôi thế là đủ rồi. Nhờ ánh sáng đó, tôi có thể xem đêm đen như ngày tàn.”
Đoạn tự bạch hiếm hoi ấy của Yukiho chính là chiếc chìa khóa mở ra toàn bộ uẩn khúc của Bạch dạ hành. Ánh sáng thay thế ấy, vầng thái dương giả tạo ấy, chính là sinh mệnh của Ryouji. Họ yêu nhau bằng cách hủy hoại thế giới xung quanh, và cuối cùng, hủy hoại chính bản thân mình.
Giọt nước mắt chảy ngược vào trong tim
Tôi đã tự hỏi, liệu Higashino Keigo có quá tàn nhẫn với nhân vật của mình không? Khi ông để họ vùng vẫy trong tội ác suốt gần hai thập kỷ, chỉ để đổi lấy một cái kết nhuốm màu máu và sự cô độc tột cùng. Nhưng rồi tôi nhận ra, bi kịch của Bạch dạ hành không nằm ở cái chết, mà nằm ở việc họ đã không thể sống như những con người bình thường ngay từ khi mới mười một tuổi. Tội ác của họ là không thể dung thứ, nhưng nguyên nhân đẩy họ vào vòng xoáy ấy lại khiến ta không thể cất lời nguyền rủa.
Dấu chân khuất lấp giữa đêm trắng miên viễn
Hình ảnh cuối cùng của tác phẩm cứ bám riết lấy tâm trí tôi như một bóng ma không chịu siêu thoát. Khi Ryouji gieo mình xuống từ tầng cao, dùng chính chiếc kéo cắt giấy năm xưa để kết liễu sinh mệnh hòng bảo vệ bí mật cho người con gái anh yêu, Yukiho đã quay lưng bước đi. “Cô ta quay lưng bước đi, không một lần ngoảnh lại.”
Bóng lưng thẳng tắp, lạnh lùng ấy là sự nhẫn tâm tột cùng hay là tận cùng của nỗi đau đớn đến mức tê liệt? Không ai biết. Higashino Keigo đã khép lại cuốn sách bằng một sự im lặng đáng sợ. Yukiho bước tiếp lên cầu thang, nhưng từ khoảnh khắc ấy, mặt trời giả của cô đã tắt lịm. Cô sẽ vĩnh viễn phải bước đi trong một đêm trắng không có điểm dừng, mang theo linh hồn của Ryouji trong một cơ thể đã hoàn toàn trống rỗng.
Khép lại Bạch dạ hành, tôi nghe tiếng thở dài của chính mình hòa vào màn sương đêm. Cuốn sách không mang lại cho bạn sự nhẹ nhõm hay những bài học sáo rỗng về cuộc đời. Nó chỉ để lại một khoảng trống hoang hoải trong lồng ngực, một sự chiêm nghiệm xót xa về ranh giới mong manh giữa ánh sáng và bóng tối, giữa sự cứu rỗi và sự đọa đày. Và ở đâu đó trong màn đêm ngoài kia, tôi tự hỏi, liệu có bao nhiêu linh hồn đang phải cắn răng bước đi trong những đêm trắng của riêng mình, tuyệt vọng tìm kiếm một vầng thái dương không bao giờ mọc?
