Tiếng đĩa than rè xước giữa một đêm trở gió gõ nhịp hoài niệm
Có những đêm thức trắng, tôi pha cho mình một tách cà phê đen đặc, ngồi thu mình vào góc sofa quen thuộc và để mặc cho chiếc máy quay đĩa cũ kỹ làm công việc của nó. Giai điệu bài hát Norwegian Wood của The Beatles vang lên, rè xước, mộc mạc nhưng lại có sức mạnh xuyên thấu lạ kỳ. Chính trong một đêm mưa rả rích như thế, tôi đã mở trang đầu tiên của Rừng Na Uy, và rồi cứ thế để linh hồn mình cuốn theo những dải sương mù lãng đãng trên đồng cỏ hoang vu của nước Nhật những năm sáu mươi. Bạn đã bao giờ nghe một bản nhạc mà cảm thấy lồng ngực mình như bị ai đó bóp nghẹt, dẫu chẳng có một giọt nước mắt nào rơi? Đó chính xác là cảm giác mà Toru Watanabe đã trải qua trên chiếc máy bay Boeing 747, khi những nốt nhạc quen thuộc đánh thức cả một thời thanh xuân ngập chìm trong mất mát và hoang mang.
Dưới ngòi bút của Haruki Murakami, tuổi trẻ không hiện lên với ánh hào quang rực rỡ hay những lời ca tụng sáo rỗng. Nó là một vùng trời xám xịt, nơi những tâm hồn nhạy cảm đang dò dẫm bước đi trên ranh giới mỏng manh giữa sự sống và cái chết. Tôi đọc cuốn sách này không phải để tìm kiếm một cốt truyện ly kỳ, mà để soi mình vào những mảnh vỡ của thanh xuân, để được vỗ về trong thứ nỗi buồn đẹp đẽ và tĩnh lặng đến gai người.
Chiếc giếng cạn giữa đồng cỏ ngút ngàn và những mảnh vỡ pha lê
Hình tượng ám ảnh tôi nhiều nhất trong Rừng Na Uy không phải là cánh rừng thông bạt ngàn hay khu điều dưỡng tĩnh lặng, mà là chiếc giếng cạn vô hình nằm khuất lấp giữa đồng cỏ hoang. Naoko – cô gái mang vẻ đẹp mong manh như sương sớm – đã kể cho Toru nghe về chiếc giếng ấy. Không ai biết nó nằm ở đâu, không có hàng rào che chắn, miệng giếng bị cỏ dại mọc che khuất, và bất cứ ai trượt chân rơi xuống đều sẽ phải đón nhận một cái chết từ từ, cô độc và tăm tối nhất.
Chiếc giếng ấy, bạn ạ, chính là ẩn dụ tàn nhẫn nhất cho căn bệnh trầm cảm, cho những hố sâu tâm lý mà những người trẻ tuổi thường giấu kín trong lòng. Kizuki – người bạn thân nhất của Toru và là tình yêu đầu đời của Naoko – đã rơi xuống chiếc giếng ấy vào năm mười bảy tuổi. Cái chết của cậu như một nhát dao cắt đứt sợi dây liên kết của Naoko với thế giới thực tại. Nhân vật Toru, người ở lại, mang trong mình nỗi cô đơn của tuổi trưởng thành, lang thang giữa Tokyo phồn hoa nhưng tâm hồn lại vĩnh viễn mắc kẹt ở cái ngày tuổi mười bảy ấy.
Haruki Murakami đã khéo léo sử dụng ngôn từ như những nốt nhạc trầm, gảy lên khúc bi ca về sự mong manh của kiếp người. Naoko giống như một mảnh pha lê tuyệt đẹp nhưng rạn nứt từ bên trong. Cô cố gắng bấu víu vào Toru, xem cậu như chiếc mỏ neo giữ mình khỏi trôi tuột vào đáy giếng. Nhưng vết thương lòng quá lớn, thứ bóng tối vô hình ấy cứ nuốt chửng lấy cô từng ngày, khiến con người ta dễ dàng lạc bước giữa hai thế giới của thực tại tươi sáng và cõi âm u của những ký ức không thể vãn hồi.
Đốm sáng đom đóm thoi thóp trên nóc sân thượng tĩnh lặng
Có một phân đoạn mà tôi đã đọc đi đọc lại không biết bao nhiêu lần: cảnh Toru thả con đom đóm trên nóc sân thượng khu nhà trọ. Giữa màn đêm đặc quánh, đốm sáng xanh lục nhỏ nhoi ấy chập chờn, yếu ớt, cố gắng vạch một vệt sáng vào hư vô rồi dần biến mất. Con đom đóm ấy mang theo linh hồn của những người đã khuất, mang theo cả những nuối tiếc vỡ vụn của tuổi hai mươi.
“Cái chết không phải là mặt đối lập của sự sống, mà là một phần của sự sống.” Triết lý ấy của Rừng Na Uy thấm đẫm trong từng trang sách. Cái chết của Kizuki, của chị gái Naoko, và sau này là chính Naoko, không ồn ào gào thét. Nó tĩnh lặng như cách một chiếc lá lìa cành, nhưng lại để lại một khoảng trống hoác trong lồng ngực những người ở lại. Đốm sáng đom đóm là hiện thân của những ký ức đẹp đẽ nhưng ngắn ngủi, lóe lên rồi tàn lụi, để lại Toru vươn tay ra trong bóng tối, chạm vào hư vô.
Sắc xanh mơn mởn của mùa xuân và màu trắng buốt giá của nấm mồ
Nếu Naoko là đại diện cho mùa đông lạnh lẽo, cho mặt trăng nhợt nhạt và cái chết đang chực chờ, thì Midori lại là cơn mưa rào mùa hạ, là ánh mặt trời chói lọi và sức sống mãnh liệt trào dâng. Sự xuất hiện của Midori trong cuộc đời Toru là một phép tu từ tương phản tuyệt diệu mà Haruki Murakami đã sắp đặt.
Midori mang trong mình dòng máu nóng hổi, cô cắt tóc ngắn, mặc áo len màu xanh lục, nói những câu chuyện trần trụi về tình dục, về sự thèm khát được yêu thương. Cô giống như một con thú nhỏ bị tổn thương nhưng vẫn kiêu hãnh vươn lên đòi quyền được sống trọn vẹn. Trong khi Naoko kéo Toru về phía cánh rừng tĩnh lặng của quá khứ, Midori lại nắm tay cậu, lôi xềnh xệch ra giữa ngã tư đường phố Tokyo ồn ào, bắt cậu phải đối diện với nhịp đập của hiện tại.
Cuộc giằng xé nội tâm của Toru giữa hai người con gái không đơn thuần là câu chuyện tình tay ba tầm thường. Đó là cuộc chiến khốc liệt giữa bản năng sinh tồn và sức hút của cõi chết. Toru yêu Naoko bằng thứ tình yêu đầy trách nhiệm, xót xa và nhuốm màu tuyệt vọng. Cậu yêu Midori bằng sự khao khát hơi ấm, bằng nhịp đập rộn ràng của một cơ thể sinh học đang đòi quyền được tồn tại. Rừng Na Uy đặt nhân vật của mình lên một chiếc bập bênh chênh vênh, nơi mỗi quyết định đều phải trả giá bằng máu và nước mắt của sự trưởng thành.
Tiếng gọi câm lặng từ tâm điểm của cõi hư vô
Cảnh kết thúc của tác phẩm ghim vào tâm trí tôi một dấu chấm lửng miên man. Toru đứng trong bốt điện thoại, gọi cho Midori, và khi cô hỏi “Cậu đang ở đâu?”, cậu đã không thể trả lời. Xung quanh cậu là dòng người vô danh lướt qua, là thế giới đang vận hành không ngừng nghỉ, nhưng cậu lại không biết mình đang đứng ở tọa độ nào của cuộc đời.
Sự mất phương hướng ấy là tiếng khóc câm lặng của cả một thế hệ. Khi những giá trị cũ sụp đổ, khi những người yêu thương nhất lần lượt rời bỏ ta đi, ta bơ vơ giữa ngã ba đường, tự hỏi bản ngã của mình đã rớt lại ở khúc quanh nào của ký ức. Lời đáp trả không lời của Toru là đỉnh cao của nghệ thuật miêu tả tâm lý, biến Rừng Na Uy thành một tấm gương khổng lồ để bất kỳ ai từng trải qua tuổi trẻ cũng thấy bóng dáng lạc lõng của chính mình trong đó.
Sân ga tuổi hai mươi và chuyến tàu không bao giờ trở lại
Gấp lại những trang sách cuối cùng, tiếng nhạc Norwegian Wood trên chiếc máy quay đĩa của tôi cũng vừa vặn kết thúc, chỉ còn lại tiếng kim than chạy những vòng vô nghĩa sột soạt. Tuổi thanh xuân của mỗi người, suy cho cùng, cũng giống như một khu rừng Na Uy sương mù giăng lối. Ta bước vào đó với trái tim cuồng nhiệt và ngây dại, để rồi khi bước ra, trên người đầy rẫy những vết xước của mất mát và đớn đau.
Haruki Murakami không viết cuốn sách này để khuyên răn hay vạch ra một con đường xán lạn. Ông chỉ đơn giản là trải ra một thảm cỏ ướt đẫm sương đêm, cho phép chúng ta được ngồi xuống, gục đầu vào gối và khóc cho những điều đã vĩnh viễn trôi xa. Những người như Kizuki, như Naoko đã chọn ở lại mãi mãi với tuổi mười bảy, hai mươi. Nhưng chúng ta, những người giống như Toru, vẫn phải tiếp tục sống, tiếp tục mang theo vết thương rỉ máu ấy mà bước lên chuyến tàu của ngày mai. Bởi vì, dẫu cho bóng tối của chiếc giếng cạn có sâu thẳm đến đâu, thì phía bên kia cánh rừng, sắc xanh của Midori, của sự sống vẫn đang kiên nhẫn đợi chờ.
