Khởi nguồn của những rung cảm: Mùi của cơn mưa rào và mùa hè năm ấy
Có những buổi chiều, khi cơn mưa rào mùa hạ bất chợt đổ ập xuống hiên nhà, cuốn theo thứ mùi ngai ngái của bụi đất và lá khô, tôi lại thấy lòng mình chùng xuống một nhịp. Ký ức tuổi thơ như một cuộn phim cũ kỹ, rè rè quay lại những ngày tháng rong ruổi dưới cái nắng chói chang, không âu lo, không sợ hãi. Chính trong một buổi chiều nhạt nắng và đầy ắp những hoài niệm như thế, tôi đã tìm về với Khu vườn mùa hạ – một tác phẩm nhỏ bé nhưng chứa đựng cả một đại dương cảm xúc của nữ nhà văn Kazumi Yumoto.
Tôi nhớ mình đã vô tình chạm tay vào cuốn sách này trên một kệ sách bám bụi ở góc phố vắng. Bìa sách xanh mát, giản dị, nhưng lại cất giấu một câu chuyện khiến người ta phải thổn thức đến tận cùng. Khu vườn mùa hạ không đơn thuần là một cuốn tiểu thuyết dành cho thiếu nhi, mà nó là một trạm dừng chân tĩnh lặng để những tâm hồn đã nhuốm màu sương gió của người lớn chúng ta được gột rửa, được vỗ về, và được học lại cách trân trọng sự sống từ những điều tàn phai.
Đi vào cõi mộng của Khu vườn mùa hạ: Nơi cái chết ươm mầm cho sự sống
Thế giới nghệ thuật mà Kazumi Yumoto vẽ nên bắt đầu bằng một ý tưởng có phần kỳ quặc, thậm chí là rùng rợn đối với trẻ con: sự tò mò về cái chết. Kiyama, Kawabe và Yamashita – ba cậu bé mười hai tuổi, đang ở cái ranh giới chênh vênh giữa trẻ con và người lớn, đã quyết định lập ra một kế hoạch theo dõi một ông lão sống cô độc ở ngôi nhà hoang tàn cuối con dốc. Mục đích của chúng vô cùng ngây ngô: muốn tận mắt chứng kiến xem một con người khi chết đi sẽ trông như thế nào.
Nhưng bạn biết không, cuộc đời luôn có những ngã rẽ mà ta chẳng thể nào ngờ tới. Khởi đầu bằng sự tò mò nhuốm màu tử khí, nhưng chính hành trình theo dõi ấy lại dần dà biến thành một sợi dây gắn kết kỳ diệu. Từ những kẻ rình rập, ba cậu bé bỗng trở thành những người bạn nhỏ của ông lão. Chúng giúp ông dọn dẹp khu vườn đầy cỏ dại, phơi những lẵng đồ giặt, sửa lại mái nhà dột nát, và cùng ông gieo xuống mảnh đất cằn cỗi ấy những hạt mầm của loài hoa chuồn chuồn (hoa cosmos). Không gian nghệ thuật của Khu vườn mùa hạ cứ thế sáng dần lên, chuyển từ tông màu u ám, ẩm mốc của sự cô độc sang thứ ánh sáng rực rỡ, ấm áp của tình người và những cánh hoa mỏng manh rung rinh trong gió hè.
Những rạn vỡ tuổi thơ và sự chữa lành từ một người xa lạ
Khi lật giở từng trang sách, tôi nhận ra rằng, đằng sau sự nghịch ngợm của ba cậu bé là những tâm hồn đang mang nhiều rạn vỡ. Yamashita béo phì luôn mang trong mình nỗi tự ti và áp lực phải kế thừa cửa hàng bán cá của gia đình. Kawabe gầy gò, gai góc, luôn bị ám ảnh bởi sự vắng mặt của người cha mà cậu thường tự huyễn hoặc là một siêu anh hùng. Còn Kiyama, một cậu bé nhạy cảm, luôn thường trực nỗi sợ hãi về sự chia ly và cái chết sau khi chứng kiến đám tang của bà nội. Kazumi Yumoto đã tinh tế đặt những đứa trẻ mang đầy những tổn thương ngầm ấy cạnh một ông lão đã ở dốc bên kia của cuộc đời – một người đang chờ đợi cái chết gõ cửa.
“Thời gian trôi qua, những hạt giống nảy mầm, lớn lên, ra hoa, kết hạt, rồi lại rụng xuống đất… Mọi thứ không biến mất, chúng chỉ thay đổi hình dạng mà thôi.”
Đó là một câu nói vang vọng mãi trong tâm trí tôi. Ông lão không dùng những lời giáo điều để dạy những đứa trẻ về cuộc đời. Ông dạy chúng bằng chính sự hiện diện bình lặng của mình, bằng cách cùng chúng làm cỏ, ăn dưa hấu dưới hiên nhà, và kể cho chúng nghe về những ký ức chiến tranh đau thương mà ông đã chôn giấu suốt mấy chục năm. Chính sự thấu cảm, bao dung của ông lão đã trở thành liều thuốc chữa lành những vết thương vô hình trong lòng ba cậu bé. Và ngược lại, chính sức sống bừng nở, hồn nhiên của tuổi trẻ đã kéo ông lão ra khỏi vũng lầy của sự ân hận, giúp ông có những ngày tháng cuối đời thực sự được “sống” chứ không chỉ là “tồn tại”.
Vẻ đẹp của sự tàn phai và những đóa hoa chuồn chuồn rực rỡ
Nghệ thuật ngôn từ của Kazumi Yumoto mang đậm phong vị của văn học Nhật Bản – nhẹ nhàng, bảng lảng nhưng sâu thẳm, thấm đẫm triết lý “Mono no aware” (nỗi buồn xao xuyến trước cái đẹp phù du). Hình ảnh khu vườn hoa chuồn chuồn bừng nở rực rỡ giữa mùa hè là một phép ẩn dụ tuyệt đẹp. Loài hoa ấy mỏng manh, dễ dàng bị một cơn bão mùa hè vùi dập, nhưng chúng vẫn kiêu hãnh khoe sắc dưới ánh mặt trời. Nó giống như chính sinh mệnh của con người vậy.
Xuyên suốt tác phẩm Khu vườn mùa hạ, cái chết không được miêu tả như một lưỡi hái tử thần đáng sợ. Nó đến nhẹ nhàng như một chiếc lá lìa cành khi mùa thu tới. Khi ông lão nhẹ nhàng trút hơi thở cuối cùng trong giấc ngủ bình yên, giữa lúc khu vườn đang ở độ viên mãn nhất, ba cậu bé đã không còn hoảng loạn hay sợ hãi. Chúng đã hiểu ra rằng, cái chết không phải là dấu chấm hết đen tối, mà là một phần tất yếu của vòng tuần hoàn sinh diệt. Nước mắt đã rơi, nhưng đó không phải là nước mắt của sự tuyệt vọng, mà là giọt nước mắt của sự trưởng thành, của lòng biết ơn vì đã được gặp gỡ và yêu thương.
Thông điệp vượt thời gian: Cái chết dạy ta cách sống trọn vẹn
Sống giữa một thời đại mà con người ta luôn hối hả chạy đua với thời gian, luôn cố gắng lấp đầy cuộc sống bằng những giá trị vật chất ồn ào và lảng tránh nói về sự kết thúc, thì triết lý mà Kazumi Yumoto gửi gắm lại càng trở nên thấm thía. Chúng ta sợ hãi cái chết vì chúng ta sợ sự chia lìa, sợ mất đi những gì đang nắm giữ.
Thế nhưng, qua lăng kính của Khu vườn mùa hạ, ta chợt nhận ra: chính vì cuộc đời là hữu hạn, chính vì một ngày nào đó ta sẽ phải rời đi, nên từng giây phút được hít thở, được ngắm nhìn bầu trời xanh, được ăn một miếng dưa hấu ngọt lịm bên những người ta yêu thương mới trở nên vô giá. Ông lão đã mang theo những bí mật đau buồn của chiến tranh xuống mồ, nhưng ông đã để lại cho thế gian ba chàng trai trẻ dũng cảm, biết trân trọng sự sống, biết đối diện với mất mát bằng một trái tim kiên cường. Tác phẩm không chỉ là bài học tuổi thơ của Kiyama, Kawabe và Yamashita, mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng dành cho mỗi chúng ta: Hãy sống sao cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay, ta có thể mỉm cười bình thản như ông lão giữa khu vườn đầy hoa ấy.
Gấp lại trang sách Khu vườn mùa hạ, mở ra cả một khoảng trời hoài niệm
Mùa hè rồi sẽ qua đi, những cơn mưa rào sẽ nhường chỗ cho gió heo may se lạnh. Nhưng dư âm của Khu vườn mùa hạ thì vẫn còn đọng lại mãi trong tâm khảm tôi, như một nốt trầm xao xuyến của bản nhạc thanh xuân. Bằng ngòi bút tinh tế, giàu nhạc tính và một trái tim thấu hiểu nhân sinh sâu sắc, Kazumi Yumoto đã trao tặng cho văn đàn một viên ngọc sáng, một tác phẩm mà mỗi lần đọc lại, ta lại thấy mình lớn thêm một chút, hiền hòa thêm một chút.
Gấp lại những trang sách cuối cùng, tôi nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi những giọt mưa vẫn đang đọng trên vòm lá. Trong lòng tôi lúc này không có sự bi lụy, chỉ có một cảm giác bình yên đến lạ thường. Còn bạn thì sao, những tâm hồn đồng điệu của tôi? Tuổi thơ của bạn có từng tồn tại một “ông lão” hay một “khu vườn” nào đã dạy bạn cách lớn lên không? Hãy để lại vài dòng tâm tình dưới bài viết này nhé, để chúng ta cùng nhau lưu giữ lại chút hương vị của những mùa hè đã vĩnh viễn hóa thành kỷ niệm.
